Phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng

Nếu bạn đã từng tìm hiểu qua những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác Lênin chắc hẳn đã quen thuộc với hai khái niệm chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm. Trong chủ nghĩa duy vật có một thuật ngữ quan trọng là “chủ nghĩa duy vật biện chứng”, bài viết sau đây sẽ bổ sung thêm kiến thức cho bạn về thuật ngữ này.

Phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng

1. Khái niệm

Chủ nghĩa duy vật biện chứng hay phương pháp duy vật biện chứng là một bộ phận của học thuyết triết học do Mác và Ăngghen đề xướng. Đặc trưng của phương pháp duy vật biện chứng là coi một sự vật hay một hiện tượng trong trạng thái luôn phát triển và xem xét nó trong mối quan hệ với các sự vật và hiện tượng khác. Cốt lõi của chủ nghĩa duy vật biện chứng là chủ nghĩa duy vật kết hợp với phép biện chứng.

2. Hai nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa duy vật biện chứng

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến: khái quát về sự liên hệ của thế giới thông qua ba nhân tố quan trọng: tự nhiên, xã hội và tư duy. Phép biện chứng duy vật khẳng định rằng trong tự nhiên, xã hội và tư duy, không có bất kỳ một sự vật, hiện tượng nào tồn tại một cách riêng lẻ, cô lập tuyệt đối mà trái lại, chúng tồn tại trong sự liên hệ, ràng buộc, phụ thuộc, tác động, chuyển hóa lẫn nhau.

Phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng

Nguyên lý về phát triển: nên lên nhận định về sự phát triển. Theo đó, phát triển là sự vận động theo hướng đi lên, từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ chưa hoàn thiện đến hoàn thiện. Phép biện chứng duy vật khẳng định rằng mọi lĩnh vực trong thế giới (vô cơ và hữu cơ; tự nhiên, xã hội và tư duy) đều nằm trong quá trình phát triển không ngừng từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ chưa hoàn thiện đến hoàn thiện. Mọi sự vật, hiện tượng luôn vận động, biến đổi không ngừng. Chính vì vậy, phát triển được coi là khuynh hướng chung, là khuynh hướng chủ đạo của thế giới.

3. Ba quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật

Quy luật đấu tranh và thống nhất giữa các mặt đối lập: Quy luật này tìm ra nguồn gốc của sự phát triển và nêu lên vai trò của đấu tranh trong việc giải quyết mâu thuẫn bên trong sự vật.

Quy luật chuyển hoá từ những biến đổi về lượng dẫn tới những biến đổi về chất và ngược lại: Quy luật này phản ánh cách thức và cơ chế của quá trình phát triển. Từ đó là cơ sở phương pháp luận chung để thúc đẩy quá trình phát triển của sự vật.

Quy luật phủ định của phủ định: Quy luật này phản ánh khuynh hướng phát triển tiến lên của sự vật theo hình thức xoáy ốc. Nó ảnh hưởng đến suy nghĩ và hành động của con người, chủ yếu là đề cao tính kế thừa có chọn lọc.

Phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng

4. Ý nghĩa phương pháp luận:

Là cơ sở lý luận của ba nguyên tắc:

Nguyên tắc toàn diện trong nhận thức và thực tiễn: Vận dụng trong Cách mạng dân tộc dân chủ về phân tích mâu thuẫn xã hội, so sánh lực lượng ta – địch; công cuộc đổi mới của Đảng và Nhà nước về xác định những khâu then chốt trong đổi mới kinh tế, chính trị và tư duy.

Nguyên tắc lịch sử-cụ thể trong nhận thức và thực tiễn.

Nguyên tắc phát triển trong nhận thức và thực tiễn.

Không chỉ là lý thuyết, chủ nghĩa duy vật biện chứng được vận dụng tốt trong mọi mặt của đời sống xã hội. Hi vọng bài viết này sẽ cung cấp cho bạn đọc những thông tin hữu ích!

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*